Знакі ад Бога і іх роля ў нашым жыцці
Сёння хачу з вамі паразважаць пра знакі Божыя. Хіба што мала веруючых, якія б ніколі ў жыцці не задумваліся пра гэта. Яны бываюць розныя: знакі распазнання паклікання, знакі праз сны, праз выпадковых людзей ці незвычайныя здарэнні. Калі мы звяртаем на іх увагу, то спрабуем зразумець, ці хоча Бог нешта нам такім чынам сказаць.
Гэтая тэма вельмі важная як для веруючага чалавека, так і для таго, хто яшчэ толькі шукае. Нават няверуючыя звяртаюць увагу на знакі, хоць і глядзяць на іх крыху па-іншаму.
Дарожныя знакі як метафара духоўнага шляху
Найперш паспрабуем уявіць, што такое знакі, на прыкладзе дарожных знакаў. Яны не паказваюць нам усёй рэчаіснасці і не вырашаюць праблемы, а толькі даюць намёк: там можа быць небяспечна, там трэба знізіць хуткасць ці будзе паварот. Калі ты едзеш да нейкага горада, яны паказваюць кірунак і колькасць кіламетраў да мэты. Менавіта такія ўказальнікі найбольш адпавядаюць нашай ідэі рэлігійных знакаў.
Калі ў цябе ёсць мэта даехаць да Гродна ці да Мінска, табе паказваюць стрэлкамі, куды трэба рухацца. Гэта намёкі на тое, як менавіта дасягнуць важнай для цябе мэты. Нечым падобным з'яўляюцца і знакі рэлігійныя, але яны ўспрымаюцца намі надзвычай індывідуальна.
Асабісты вопыт і індывідуальнасць успрымання
Калі я пачынаў вучыцца ў семінарыі і распазнаваў сваё пакліканне, я шмат мучыўся сумненнямі, ці правільна зрабіў выбар. Я ўвесь час шукаў Божых знакаў. Сёння мне нават сорамна ўспамінаць, што менавіта тады лічылася для мяне знакам. У 90-я гады я збіраў рэлігійныя абразкі. Аднойчы вечарам я іх перакладваў, а раніцай прачнуўся і ўбачыў, што ўсе абразкі склаў, акрамя аднаго — пада мной застаўся абразок Маці Божай. Тады для мяне гэта стала сведчаннем таго, што трэба ісці да марыянаў.
Сёння гэта здаецца смешным, і я нікому б не раіў так распазнаваць пакліканне. Для мяне цяперашняга гэта ўжо не было б знакам. Але на той час у мяне ў галаве ўжо быў пэўны напрамак, я шмат думаў пра марыянаў. Знак у такім выпадку выступае толькі як дапаможны элемент, які паказвае на ўжо існуючую мэту.
Калі людзі пытаюцца, як распазнаць гэтыя знакі, вядома, ёсць логіка ў тым, каб паслухаць парады іншых. Але самым галоўным каментатарам знакаў заўсёды будзе сам чалавек. Гэта пытанне асабістай уражлівасці. Ні для каго іншага той абразок Маці Божай не стаў бы знакам, бо іншыя не думалі пра марыянаў. Таму асноўны вердыкт і высновы чалавек заўсёды робіць самастойна.
Знакі як намёкі і прыпавесці
Роля знакаў — быць намёкамі, яны вельмі падобныя да евангельскіх прыпавесцей. Прыпавесці — гэта вобразы, якія павінны застацца ў памяці. Калі вучні запыталіся ў Хрыста, чаму Ён гаворыць прыпавесцямі, Ён адказаў: “Вам дадзена пазнаць таямніцы Валадарства Божага, а ім не дадзена”.
Вучні разумелі Яго наўпрост, а іншым людзям трэба было пакінуць хоць бы вобразы для роздуму. Нешта падобнае адбываецца і са знакамі. Калі Хрыстос гаворыць з намі прамым тэкстам, знакі становяцца ўжо непатрэбнымі. Пасланне да Габрэяў пачынаецца словамі: “Здаўна гаварыў Бог калісьці праз прарокаў, а ў апошнія дні прагаварыў да нас праз Сына”.
Паслуга прарокаў была цесна звязана са знакамі. Прарок мог прабіць дзірку ў сцяне і вылезці праз яе са сваімі торбамі, каб прыцягнуць увагу людзей і потым растлумачыць, што гэты знак азначаў. Але тое, што нам наўпрост сказаў Хрыстос і што мы маем у Святым Пісанні, значна важнейшае за любыя іншыя намёкі.
Што важнейшае за знакі сёння?
Нельга сказаць, што сёння знакі зусім неактуальныя. Бог сапраўды можа гаварыць з намі праз сны ці нейкія вобразы падчас малітвы. Часам так праяўляецца дар пазнання. Але гэтая тэма адышла на другі план, бо Бог пачаў гаварыць наўпрост праз Хрыста.
Калі габрэі прасілі ў Хрыста ўчыніць чарговы цуд, яны шукалі толькі знешніх доказаў. Цуды былі намёкам на тое, што перад імі не проста настаўнік, а Сын Божы і Месія. Але ў пэўны момант Хрыстос адмаўляецца даваць ім новыя знакі, кажучы: “Ім не будзе дадзены больш ніякі знак, апрача знака Ёны. Бо як Ёна быў у чэраве кіта тры дні і тры ночы, так і Сын Чалавечы будзе ў нетрах зямлі тры дні і тры ночы”.
Хрыстос не хоча даваць знакі тым, чыё сэрца прагніло. Калі ў чалавека злыя намеры, калі ён заняты толькі сабой і не шукае Божых спраў, ніякія намёкі не дапамогуць. Таму для нас фундаментальнымі з'яўляюцца дзве рэчы. Першая — гэта Слова Божае і Евангелле, таму што там Бог гаворыць наўпрост. Другая — гэта чысціня нашага сэрца, адсутнасць схаваных намераў ці подласці. Там, дзе няма чысціні, знакі не спрацуюць.
Навошта Бог працягвае даваць нам знакі?
Калі праз Хрыста ўжо сказана ўсё самае галоўнае, чаму Бог дагэтуль часам гаворыць з намі знакамі? Адказ вельмі просты: знакі правакуюць нас на пошук. Богашуканне — гэта надзвычай важны працэс у жыцці кожнага чалавека.
Знакі прымушаюць нас задаваць пытанні, маліцца і шукаць адказы разам з іншымі вернікамі. У пэўнай ступені знак — гэта духоўная правакацыя. Сёння яны ўжо не маюць такой сілы і значэння, як у часы прарокаў, бо Бог даў нам нешта значна важнейшае. Але такім чынам Ён нас чапляе, каб мы не спынялі свае пошукі, думалі, задавалі пытанні і рызыкавалі.